ხულო: თბილი სახლი მთაში, წყალი, გზა და სეზონური მშენებლობა
ხულო დაბაა აჭარისწყლის ხეობის ზემო ნაწილში, ხულოს მუნიციპალიტეტის ცენტრი, ბათუმიდან დაახლოებით 85 კილომეტრში. ზამთარი აქ ხანგრძლივი და თოვლიანია, ნაკვეთებთან სერპანტინები მიდის, გარე სამუშაოების სეზონი კი მოკლეა. მუნიციპალიტეტს გოდერძისა და ბეშუმის კურორტები ეკუთვნის. აქ ვაშენებთ თბილ სახლებს მთელი წლის საცხოვრებლად და საოჯახო სასტუმროებს, მთაში მშენებლობას კი ცალკე შეთანხმებით ვიღებთ.
განაშენიანება
დაბა კერძო სახლებით არის განაშენიანებული, რომლებიც ფერდობზე საფეხურებად დგას, ცენტრში კი რამდენიმე საბჭოთა მრავალბინიანი სახლია. სოფლებში ძველი სახლებია ქვის ქვედა და ხის ზედა სართულით, მათ გვერდით კი ბლოკის ახალი სახლები. სულ უფრო მეტ სახლს სტუმრებისთვის აკეთებენ.
შორეულ სოფლებში ბევრი სახლი ზამთარში ცარიელია: მესაკუთრეები ბათუმში ცხოვრობენ და ზაფხულში ჩამოდიან. ძველი სახლები ხშირად მემკვიდრეობით რეგისტრაციის გარეშე გადადიოდა, და ყიდვამდე საბუთებს მიწაზე მდგომს ვადარებთ.
რელიეფი, ზღვა და გრუნტი
ხულო აჭარისწყლის თავზე ციცაბო ფერდობზე დგას, ქედასა და შუახევზე მაღლა. სწორი მიწა თითქმის არ არის, ნაკვეთებს ტერასებითა და საყრდენი კედლებით ასწორებენ, ფერდობს კი ყიდვამდე გეოლოგი ათვალიერებს: მთიან აჭარაში მეწყერი ხდება.
ზამთარი ხანგრძლივია, თოვლი თვეობით დევს, ყინვები კი უფრო ძლიერია, ვიდრე ხეობის ქვედა ნაწილში. სახურავს ნაკვეთის სიმაღლისთვის დამახასიათებელ თოვლზე ვითვლით, მილებს გაყინვისგან ვიცავთ, მიწისძვრას კი გაანგარიშებაში ვითვალისწინებთ, როგორც მთელ აჭარაში.
ინფრასტრუქტურა
ბათუმის ძველი ავტოსადგურიდან ხულოში ქედისა და შუახევის გავლით მიკროავტობუსები დაახლოებით ყოველ საათში დადის, დაბის ცენტრიდან კი მიკროავტობუსები სოფლებში მიდის. ხულოში არის სკოლები, მაღაზიები, მუნიციპალიტეტის მერია და დრამატული თეატრი. ხეობაზე გადაჭიმული საბაგირო დაბას სოფელ თაგოსთან აკავშირებს.
ახლოს სხალთის მონასტერი, ხიხანის ციხე და თაღოვანი ხიდებია, გზის ზემოთ კი გოდერძისა და ბეშუმის კურორტები. ზაფხულში ტურისტი ბევრია, სოფლებში საოჯახო სასტუმროები მუშაობს.
ხულო დაბაა აჭარისწყლის ხეობის ზემო ნაწილში, ხულოს მუნიციპალიტეტის ცენტრი, ბათუმიდან დაახლოებით 85 კილომეტრში. ეს ხეობის ყველაზე მაღალი და თოვლიანი ნაწილია: მუნიციპალიტეტს გოდერძისა და ბეშუმის კურორტებიც ეკუთვნის. აქ ყიდულობენ ძველ სოფლის სახლებს, აშენებენ მთელი წლის საცხოვრებელ სახლებსა და საოჯახო სასტუმროებს ტურისტებისთვის. მთაში მშენებლობას ცალკე შეთანხმებით ვიღებთ, ხულოში კი ზამთარს განსაკუთრებით ყურადღებით ვითვლით.
ხულო: ხეობის თავი
დაბა აჭარისწყლის თავზე ციცაბო ფერდობზე დგას, ქუჩები სერპანტინით ადის, სახლები კი საფეხურებად დგას. ხეობაზე დაახლოებით 1,7 კილომეტრის სიგრძის საბაგირო გზაა გადაჭიმული, რომელიც ხულოს მოპირდაპირე ფერდობზე მდებარე სოფელ თაგოსთან აკავშირებს. გარშემო მაღალმთიანი საძოვრებიანი სოფლებია, სხალთის მონასტერი, ხიხანის ციხე და შუა საუკუნეების თაღოვანი ხიდები.
მთელი წლის საცხოვრებლად თავად დაბას და გზატკეცილთან მდებარე სოფლებს უყურებენ, სადაც ზამთარში ტექნიკა გადის. შორეულ სოფლებში ზამთარში მისვლა ძნელია, და იქ სახლს უფრო ხშირად ზაფხულისთვის აშენებენ.
სახლი ზამთრისთვის
ზამთარი ხულოში ხანგრძლივია, თოვლი თვეობით დევს, ყინვები კი უფრო ძლიერია, ვიდრე ხეობის ქვედა ნაწილში. მთელი წლის საცხოვრებელ სახლს აქ თბილს ვაშენებთ: დათბუნებული კედლები, იატაკი და სახურავი, კარგი მინაპაკეტიანი ფანჯრები, ტამბური შესასვლელთან. გათბობას რეზერვით ვაპროექტებთ, რომ შუქის გათიშვისას სახლი არ გაცივდეს: შეშის ან პელეტის ქვაბი ელექტროქვაბის გვერდით, გენერატორი ან აკუმულატორები.
როგორ ვაპროექტებთ კერძო სახლის გათბობას, მოგიყვებით გვერდზე გათბობის შესახებ. წყლის მილებს თბილი კონტურის შიგნით ან გაყინვის სიღრმეზე დაბლა ვატარებთ, ზამთარში დაცარიელებულ სახლში კი ვდგამთ ონკანს, რომ წასვლამდე წყალი ჩაიღვაროს.
წყალი, სეპტიკი და გზა
ხულოს გარშემო სოფლებში ცენტრალური კანალიზაცია ჩვეულებრივ არ არის, წყალი კი წყაროდან ან სოფლის წყალსადენიდან მოდის. ამიტომ სეპტიკსა და წყალმომარაგებას ნაკვეთზე ვაპროექტებთ: სეპტიკს სახლზე დაბლა და წყაროდან მოშორებით ვდგამთ, მილებს კი ყინვისგან ვიცავთ. როგორ ვაკეთებთ ავტონომიურ კანალიზაციას, აღწერილია გვერდზე სეპტიკის შესახებ.
ნაკვეთთან ხშირად ვიწრო სერპანტინი მიდის, რომელზეც გრძელი ფურა ვერ გაივლის. მასალა პატარა მანქანებით და მარაგით აგვაქვს, გრძელ კოჭებსა და პანელებს კი ისეთი სიგრძით ვუკვეთავთ, რომ მათი მიტანა შეიძლებოდეს. ბრიგადა ობიექტთან ახლოს ცხოვრობს, და ესეც ხარჯთაღრიცხვაში შედის.
მშენებლობის მოკლე სეზონი
გარე სამუშაოები ხულოში გვიანი გაზაფხულიდან შემოდგომამდე მიდის. ამ დროში ვცდილობთ საძირკველი ჩავდგათ, კედლები ავიყვანოთ და სახურავი დავხუროთ, შიდა მოპირკეთებას კი ხშირად ზამთარზე ან მომდევნო სეზონზე გადავდებთ. სიცივეში ბეტონს არ ვასხამთ, გარე წყობასა და ბათქაშს კი არ ვიწყებთ, თუ ღამით ყინავს.
სახურავს ნაკვეთის სიმაღლისთვის დამახასიათებელ თოვლზე ვითვლით და ქანობიანს ვაკეთებთ, დიდი დახრით, რომ თოვლი ჩამოვიდეს. შესასვლელებსა და ბილიკებზე თოვლდამჭერებს ვდგამთ, რომ თოვლი სახურავიდან ადამიანებსა და მანქანებზე არ ჩამოვარდეს.
საოჯახო სასტუმრო და ტურისტები
ზაფხულში ხულოში ტურისტები ჩამოდიან: საბაგიროსთვის, სხალთის მონასტრისთვის, მთის ბილიკებისთვის და შემდეგ გოდერძისკენ. სოფლებში საოჯახო სასტუმროები იხსნება, სადაც სტუმრები მასპინძლებთან ცხოვრობენ და იკვებებიან. ასეთ სახლს სტუმრებისთვის ცალკე შესასვლელით და საკუთარი სააბაზანოებიანი ოთახებით ვაპროექტებთ. როგორ ვაშენებთ საოჯახო სასტუმროებს, აღწერილია გვერდზე საოჯახო სასტუმროების შესახებ.
მშენებლობის ნებართვას ხულოს მუნიციპალიტეტის მერია გასცემს. სოფლებში მიწა ხშირად ბოლომდე არ არის გაფორმებული, ამიტომ ყიდვამდე საჯარო რეესტრის ამონაწერს ნაკვეთზე მდგომს ვადარებთ.
კითხვები და პასუხები
შეიძლება ხულოში მთელი წელი ცხოვრება?
კი, თავად დაბაში და გზატკეცილთან მდებარე სოფლებში, სადაც ზამთარში ტექნიკა გადის. ამისთვის სახლი თბილი უნდა იყოს: დათბუნებული კედლები, იატაკი და სახურავი, ტამბური შესასვლელთან და რეზერვიანი გათბობა იმ შემთხვევისთვის, თუ შუქი გაითიშება. შორეულ სოფლებში ზამთარში მისვლა ძნელია, და იქ სახლებს უფრო ხშირად ზაფხულისთვის აშენებენ.
როდის შეიძლება ხულოში მშენებლობა?
გარე სამუშაოები გვიანი გაზაფხულიდან შემოდგომამდე მიდის. ამ დროში საძირკველს ვდგამთ, კედლებს ვაყვანთ და სახურავს ვხურავთ, შიდა მოპირკეთებას კი ხშირად ზამთარზე ან მომდევნო სეზონზე გადავდებთ. სიცივეში ბეტონს არ ვასხამთ. ამიტომ სახლი აქ ჩვეულებრივ ზღვასთან შედარებით დიდხანს შენდება, და ვადებს ზამთრის გათვალისწინებით ვითვლით.
როგორ მივიტანოთ მასალა მთაში მდებარე ნაკვეთზე?
პატარა მანქანებით და მარაგით. ნაკვეთებთან ხშირად ვიწრო სერპანტინი მიდის, სადაც გრძელი ფურა ვერ გაივლის, ამიტომ კოჭებსა და პანელებს ისეთი სიგრძით ვუკვეთავთ, რომ მათი მიტანა შეიძლებოდეს. ბათუმიდან აქ და უკან გზას თითქმის მთელი დღე სჭირდება, დავიწყებული წვრილმანი კი სამუშაოს ზედმეტ დღედ ჯდება, ამიტომ ყოველი ეტაპის მასალების სიას წინასწარ ვამზადებთ.
ვინ გასცემს მშენებლობის ნებართვას ხულოში?
ხულოს მუნიციპალიტეტის მერია. მუნიციპალიტეტს გოდერძისა და ბეშუმის კურორტებიც ეკუთვნის, ასე რომ იქაურ სახლებსაც ადგილზე, ხულოს მუნიციპალიტეტში აფორმებენ. ნაბიჯები ჩვეულებრივია: განაშენიანების პირობები, პროექტი, ნებართვა და ექსპლუატაციაში მიღება. სოფლებსა და კურორტებზე განაშენიანების პირობები თავისებურია, და მათ პროექტამდე ვაზუსტებთ.
მოგვიყევით პროექტის შესახებ, ჩვენ კი ვადებსა და ბიუჯეტს გამოვთვლით
სამუშაო საათებში ერთი საათის განმავლობაში გიპასუხებთ. შეგიძლიათ მოგვწეროთ მესენჯერში ან დატოვოთ განაცხადი: დაგირეკავთ, დავაზუსტებთ დეტალებს და შემდეგ ნაბიჯს შემოგთავაზებთ.
ორშ–პარ 10:00–19:00, შაბ 11:00–16:00