სახლის მშენებლობა მთიან აჭარაში

მთიანი აჭარა სიმაღლით ძალიან განსხვავებულია. ქედა აჭარისწყლის ხეობაში, ბათუმიდან არცთუ შორს მდებარეობს და ზამთარი იქ უფრო რბილია, ვიდრე ხეობის ზემო ნაწილში. შუახევი და ხულო უფრო მაღლაა, გოდერძის კურორტი კი, საქართველოს ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაციის მონაცემებით, დაახლოებით 2 000 მ სიმაღლეზე, ბათუმიდან დაახლოებით 110 კმ-ში მდებარეობს. მთაში სახლს კონკრეტული სოფლისთვის ვაპროექტებთ: ქედასა და გოდერძზე ეს სხვადასხვა სახლია.

თოვლი და სახურავი

სახურავის ფორმას თოვლი წყვეტს. თოვლის დატვირთვას ნაკვეთის სიმაღლისა და ადგილისთვის კონსტრუქტორი ადგენს და მასზეა დამოკიდებული ნივნივების კვეთი და ბიჯი, საყრდენები, ბრტყელი სახურავის შემთხვევაში კი ფილაც. თქვენი სოფლისთვის ციფრებს გაანგარიშება იძლევა, მეზობლების გამოცდილება აქ ცუდი ორიენტირია: ფერდობზე, სადაც თოვლს ქარი ახვავებს, ის შეიძლება უფრო მეტი იყოს, ვიდრე ასი მეტრით ქვემოთ.

მთაში მარტივი ორფერდა სახურავი რთულზე საიმედოა. ენდოვებში (ფერდების შიდა შეერთებებში) და კედლებთან მიერთების ადგილებში თოვლი უფრო დიდხანს დევს, მის ქვეშ წყალი დნება და ისევ იყინება. ლითონის სახურავიდან თოვლი მთლიან ფენად ჩამოსრიალდება, ამიტომ შესასვლელის, ბილიკებისა და ავტოსადგომის თავზე თოვლდამჭერებს ვდგამთ, წყალსაწრეტებს კი გაძლიერებულ კრონშტეინებზე ვამაგრებთ. სახლის შესასვლელს ფრონტონის მხრიდან ვცდილობთ გავაკეთოთ და არა კარნიზის ქვეშ, საკვამურს კი კეხთან ახლოს ვდგამთ, რომ თოვლმა მილს გვერდიდან არ დააწვეს.

საფარის ქვეშ სავენტილაციო ღრეჩოა საჭირო. თუ სახლის სითბო სახურავს ქვემოდან ათბობს, თოვლი დნება, წყალი ცივ კარნიზამდე ჩამოდის და იქ ყინულად იყინება. ღრიჭოების გარეშე დაგებული თბოიზოლაცია და კეხთან დატოვებული სავენტილაციო ღიობი ამ პრობლემას აგვარებს. რით განსხვავდება საფარები, განხილულია მეტალოკრამიტისა და რბილი კრამიტის შედარებაში.

გზა და მასალების მიტანა

მთავარი გზა ხეობას მიუყვება, სოფლებისკენ კი მისგან ვიწრო მისასვლელები ადის, ნაწილი გრუნტის გზაა. ბეტონმზიდი ბათუმიდან იქამდე ყოველთვის ვერ აღწევს, ხანგრძლივ გზაზე კი ბეტონი შეკვრას იწყებს. ჯერ კიდევ პროექტამდე მარშრუტს თავად გავდივართ და ვამოწმებთ, რომელი მანქანა გაივლის ბოლო კილომეტრებს და სად შეძლებს მოტრიალებას.

გზაზეა დამოკიდებული ტექნოლოგიაც. ძელის, კარკასის ფიცრის ან ლითონის პროფილის სახლის აწყობა უფრო მარტივია, ვიდრე ბეტონისა და ბლოკების სახლისა, რომელთა ჩაზიდვაც ათეულობით ტონით ხდება. საძირკველი და ცოკოლი მაინც ბეტონისაა. თუ ბეტონს ადგილზე ვამზადებთ, ნიმუშებს ვიღებთ და სიმტკიცეს ვამოწმებთ, სანამ კონსტრუქციას დავტვირთავთ. მასალები პარტიებად შემოდგომამდე შეგვაქვს, სანამ გზა სავალია, და ფარდულის ქვეშ ვინახავთ.

სამუშაოების დროს ბრიგადა ობიექტთან ახლოს ცხოვრობს: ყოველდღე ბათუმიდან სიარული შორია. საცხოვრებელი და მიტანა მთის სახლის ფასში უკვე შედის და ეს ერთ-ერთი მიზეზია, რის გამოც ის ზღვისპირა ასეთივე სახლზე ძვირია.

საძირკველი კლდეზე და ფერდობზე

მთაში ხშირად ფერდობზე აშენებენ, ნიადაგის თხელი ფენის ქვეშ კი შეიძლება კლდე ან მსხვილი ქვა აღმოჩნდეს. კლდეზე საძირკველი არაღრმაა, მაგრამ მას ქანში ანკერებით ამაგრებენ, უსწორმასწორო ზედაპირს კი ბეტონით ასწორებენ. ქვებს შორის თიხის შუაშრეები გვხვდება, რომლებიც გაზაფხულზე ლბება. გეოლოგიური კვლევა აქაც საჭიროა, თუნდაც კლდე ზედაპირზე ჩანდეს.

ზამთარში მთაში გრუნტიც იყინება. საძირკვლის ძირს ნაკვეთის ადგილისთვის დამახასიათებელი გაყინვის სიღრმის ქვემოთ ვდებთ, სადაც ეს ზედმეტად ძვირია, იქ კი გაანგარიშებით დათბუნებულ, მცირედ ჩაღრმავებულ საძირკველს ვაკეთებთ. საყრდენ კედლებს, დრენაჟსა და მისასვლელ გზას ციცაბო ნაკვეთზე ისევე ვაწყობთ, როგორც ზღვისპირა ფერდობზე მდგარ სახლთან, მაგრამ გაზაფხულის გათვალისწინებით, როცა თოვლი ერთბაშად დნება და ფერდობზე ბევრი წყალია.

გათბობა და ავტონომია

მთის სახლს სითბოს ისეთი წყარო სჭირდება, რომელიც ყინვაშიც მუშაობს და დენის გარეშეც. არის თუ არა გაზი თქვენს სოფელში, მისამართის მიხედვით ვამოწმებთ, მიერთებას კი გაზის სამსახური ახორციელებს. მაგრამ პროექტს ჩვეულებრივ ორ წყაროზე ვაგებთ. ძირითადი: თბური ტუმბო, ელექტრო ან მყარსაწვავიანი ქვაბი რადიატორებითა და იატაკის გათბობით. სარეზერვო: შეშის ღუმელი ან ბუხარი, რომელიც სახლს გაათბობს, თუ დენი გაითიშება. რატომ სჭირდება ტუმბოს ყინვებში სიმძლავრის მარაგი და რეზერვი, განხილულია თბური ტუმბოსა და გაზის შედარებაში.

შეშის ქვაბსაც კი სჭირდება ცირკულაციის ტუმბოები და ავტომატიკა: თუ დენი გაქრა, ტუმბო გაჩერდება და გახურებული ქვაბი შეიძლება გადახურდეს. ამიტომ მათთვის ვდგამთ უწყვეტი კვების წყაროს ან ავტომატური ჩართვის გენერატორს. წყალს ჭაბურღილიდან ან წყაროდან ვიღებთ, შეყვანას გაყინვის სიღრმის ქვემოთ ვატარებთ, შეყვანის კვანძში კი გამათბობელ კაბელს ვდებთ. თუ ნაკვეთთან კანალიზაცია არ გადის, ჩამდინარე წყალს სეპტიკში ან გამწმენდ სადგურში ვუშვებთ.

რისგან ავაშენოთ მთაში

მთისთვის ჩვეულებრივ ორ ვარიანტს გთავაზობთ. პირველი: ბეტონის ცოკოლი და მის ზემოთ ხის სახლი, კამერაში გამშრალი პროფილირებული ძელისგან ან თბოიზოლაციიანი კარკასისგან. ხის ჩატანა უფრო ადვილია და ხის სახლის აწყობას მოკლე სეზონშიც ვასწრებთ. მეორე: ბლოკის სახლი მონოლითურ კარკასში, როგორც ზღვის პირას. მისი მიტანა უფრო რთულია და უფრო დიდხანს შენდება, სამაგიეროდ ნაკლებ მოვლას ითხოვს.

სახლს ქვის ქვედა ნაწილით, ხის ზედა ნაწილითა და სახურავის ფართო გადმოშვერით შალეს უწოდებენ და მთაში ეს ფორმა ადგილზეა. მისი არქიტექტურა განხილულია გვერდზე, რომელიც შალეს ტიპის სახლებს ეძღვნება, აქ კი ადგილი უფრო მნიშვნელოვანია, ვიდრე სტილი. თბოიზოლაციას მთაში ზღვისპირაზე სქელს ვაგებთ, სისქეს თბოტექნიკური გაანგარიშება ადგენს, ფანჯრებს კი ორკამერიანი მინაპაკეტით ვდგამთ.

სამუშაო სეზონი

მთაში სამშენებლო სეზონი სანაპიროზე მოკლეა და რაც უფრო მაღლაა სოფელი, მით უფრო მოკლე. ყინვაში ბეტონს გათბობის გარეშე არ ვასხამთ, ზამთარში კი ნაკვეთამდე გზას შეიძლება თოვლი დაეფინოს. აქედან გამომდინარეობს გეგმის მთავარი მიზანი: პირველ თოვლამდე სახლი სახურავითა და ფანჯრებით დავხუროთ.

თუ პროექტი და ნებართვა გაზაფხულისთვის მზადაა, შენობის კარკასსა და სახურავს ჩვეულებრივ ერთ სეზონში ვასწრებთ. შიდა სამუშაოები ზამთარშიც შეიძლება, როცა სახლი დახურულია და თბება, მაგრამ მხოლოდ მაშინ, თუ მასთან მისასვლელი გზა ღიაა. მაღლა მთაში უფრო პატიოსანია, თავიდანვე ორი სეზონი დავგეგმოთ: პირველში შენობის კარკასი და სახურავი, მეორეში ქსელები და მოპირკეთება. ეტაპების ვადებს ზამთრის შესვენებასთან ერთად ხელშეკრულებაში ვწერთ.

დოკუმენტები და ნაკვეთი მთის სოფელში

ქედა, შუახევი და ხულო სხვადასხვა მუნიციპალიტეტს მიეკუთვნება და მშენებლობის დოკუმენტებს ნაკვეთის ადგილმდებარეობის მიხედვით წარვადგენთ. რომელი ორგანო განიხილავს თქვენი კლასის ნაგებობას, განაცხადის შეტანამდე ვაზუსტებთ, საერთო წესი კი აღწერილია გვერდზე, რომელიც სახლების მშენებლობას ეძღვნება.

საჯარო რეესტრის ამონაწერში პირველ რიგში მიწის დანიშნულებას ვამოწმებთ. სასოფლო-სამეურნეო დანიშნულების მიწის ყიდვა უცხოელს არ შეუძლია, გარდა რამდენიმე ვიწრო გამონაკლისისა, ხოლო შეიძლება თუ არა ასეთ ნაკვეთზე სახლის აშენება და რა არის ამისთვის საჭირო, პარტნიორ იურისტთან ერთად ვარკვევთ.

რა ღირს სახლის მშენებლობა მთიან აჭარაში

საშუალო დონის სახლი აჭარის მთის სოფლებში გასაღების ჩაბარებამდე მ²-ზე 2 100-დან 2 520 ₾-მდე ღირს. ფასში შედის მასალების მიტანა და ბრიგადის საცხოვრებელი, საძირკველი კლდოვან ან ფერდობის გრუნტზე, თოვლზე გათვლილი სახურავი, დათბუნება და ზამთრისთვის გათბობა. თუ სახლი ძელის ან კარკასულია, ორიენტირები ასეთია: პროფილირებული ძელის სახლი გასაღების ჩაბარებამდე მ²-ზე 2 040 ₾-დან, კარკასული 1 620 ₾-დან, მიტანასა და ბრიგადის საცხოვრებელს თქვენი სოფლისთვის კი მათ მარშრუტის მიხედვით ვუმატებთ. ცალკე ვითვლით პროექტსა და კვლევებს, საყრდენ კედლებს ციცაბო ნაკვეთზე, სეპტიკს 4 140 ₾-დან და შეშის ბუხარს 9 600 ₾-დან, საცეცხლე კამერით, საკვამურითა და მოპირკეთებით.

ფასს ზრდის სოფლის სიმაღლე და სიშორე, ბოლო კილომეტრები ასფალტის გარეშე, კლდოვანი გრუნტი ან ციცაბო ფერდობი, დიდი შემინვა. ამცირებს კომპაქტური სახლი მარტივი ორფერდა სახურავით, ნაკვეთამდე სატვირთო მანქანის მისასვლელი და მსუბუქი კედლები. წინასწარ ხარჯთაღრიცხვას ნაკვეთის ფოტოებისა და სახლის გეგმის მიხედვით სამუშაო დღეებში 24 საათში გიგზავნით. საბოლოო ღირებულება პროექტის მიხედვით, ნაკვეთზე ვიზიტისა და ხარჯთაღრიცხვის შეთანხმების შემდეგ დგინდება.